terug

Graanbeurs (Beurs van Berlage)

Graanbeurs (Beurs van Berlage)

Graanbeurs, optiebeurs, expositieruimte, muziekzaal

Bijna precies op de fysieke plek van deze zaal bevond zich eeuwenlang de Korenbeurs waar graan werd verhandeld. Amsterdam was in de loop der tijd de belangrijkste stapelmarkt voor graan geworden en ook in het begin van de twintigste eeuw werd hier druk gehandeld.

In de Graanbeurs keurden de graanhandelaren de graanmonsters in de hand, voordat ze tot koop overgingen. Hiervoor moest het licht optimaal zijn. Om die reden heeft de beurs een zaagtanddak, met alle ramen op het noorden.

De gele bakstenen muren zijn versierd met tableau's van Jan Toorop die de ontwikkeling van graanoogst tot brood weergeven. Op één van die tableaus, het meisje met het brood, is zijn dochter geportretteerd: Charley Toorop. Het tableau op de middenwand heet Zaaier en Maaier en toont twee boeren en een boerin in Zeeuwse klederdracht. Deze afbeelding was geïnspireerd op de dracht in Domburg, waar Toorop regelmatig verbleef.

Na de oorlog leidde de opkomst van auto, telefoon en radio ertoe dat het belang van deze zaal als fysieke handelsplaats verminderde. De levensmiddelenbeurs vond hier toen ook plaats tot in 1962 de Graanbeurs werd verplaatst naar andere vertrekken, om op 26 oktober 1970 definitief de deuren te sluiten. Vanaf 1962 trok het Centrum voor Industriële Vormgeving voor enkele jaren in de zaal, waarna deze vanaf 1968 fungeerde als expositieruimte voor de Dienst Stadsontwikkeling Amsterdam.

Op 4 april 1978 gaat in de zaal de eerste Europese optiebeurs van start. Hier kon het recht worden verhandeld om op een bepaald moment in de toekomst een bepaalde hoeveelheid aandelen te kopen of verkopen tegen een vastgestelde prijs. Na een langzame start breidde de optiehandel geleidelijk uit. Er kwamen opties op vreemde valuta, op een beursindex en lange termijn opties. De zaken gingen zo goed dat de optiebeurs in 1987 moest verhuizen naar een nieuw gebouw aan het Rokin (waar nu het nieuwe NRC zit).

Deze zaal werd daarna de thuishaven voor het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands  Kamerorkest. Architect Pieter Zaanen en constructeur Mick Eekhout realiseerden het bijzondere glazen paviljoen. 

Foto: Stadsarchief Amsterdam

Info ReactiesWiki (optie) Film Beeldbank Streetview